بلوک هبلکس یا هپلکس چیست؟
بلوک هبلکس (Heblex Block) نوعی بلوک سبک ساختمانی از خانواده بتن هوادار اتوکلاو شده (AAC) است که به دلیل وزن کم، عایقکاری حرارتی مناسب، مقاومت در برابر آتش و سرعت بالای اجرا، بیشتر برای دیوارچینی و تیغهبندی ساختمان استفاده میشود.
هبلکس در بازار ایران با نامهایی مانند هپلکس و گاهی سیپورکس نیز شناخته میشود؛ با این حال، این نامها لزوماً به یک محصول یا برند یکسان اشاره نمیکنند و هنگام خرید باید مشخصات فنی و استاندارد محصول بررسی شود.
اگر بخواهیم خیلی کوتاه پاسخ دهیم که هبلکس چیست؟ باید گفت: هبلکس یک بتن سبک و متخلخل است که در فرایند تولید، حبابهای ریز هوا در ساختار آن ایجاد شده و سپس در اتوکلاو تحت فشار و دمای بالا عملآوری میشود. نتیجه، بلوکی سبکتر از بسیاری از مصالح سنتی دیوارچینی با قابلیت برش و اجرای نسبتاً آسان است.
در این مطلب از مجله اینترنتی بسپار، با کاربرد، روش تولید، ابعاد، وزن، مزایا و معایب بلوک هبلکس و همچنین اصول دیوارچینی با آن آشنا میشویم.
کاربرد بلوک هبلکس در صنعت ساختمان چیست؟
مهمترین کاربرد هبلکس، اجرای دیوارهای غیر باربر و تیغههای داخلی و خارجی ساختمان است. وزن پایین این بلوک باعث میشود بار مرده دیوار نسبت به بسیاری از مصالح سنتی کاهش پیدا کند. همچنین ابعاد بزرگتر بلوک و امکان استفاده از چسب مخصوص، سرعت اجرای دیوار را افزایش میدهد.
هبلکس میتواند در پروژههای مسکونی، تجاری، اداری و صنعتی مورد استفاده قرار گیرد؛ البته انتخاب ضخامت، چگالی و مقاومت فشاری بلوک باید متناسب با نقشه، شرایط پروژه و الزامات فنی ساختمان انجام شود.
هبلکس از چه موادی ساخته میشود؟
بلوک هبلکس از خانواده بتنهای هوادار اتوکلاو شده یا AAC است. مواد اولیه رایج آن شامل مواد سیلیسی، سیمان، آهک، آب و مادهای برای ایجاد تخلخل در ساختار بتن است. ایجاد میلیونها حفره بسیار ریز در ساختار بلوک، یکی از دلایل اصلی سبک بودن و ویژگیهای عایق حرارتی آن است.
برخلاف تصور رایج، سبک بودن هبلکس به معنی توخالی بودن بلوک نیست؛ بلکه ساختار داخلی آن از بتن متخلخل تشکیل شده است.
تاریخچه بلوک هبلکس
بتن هوادار اتوکلاو شده یا Autoclaved Aerated Concrete (AAC) در قرن بیستم توسعه پیدا کرد و به تدریج در کشورهای مختلف به عنوان یکی از مصالح سبک ساختمانی مورد استفاده قرار گرفت. این محصول در بازار جهانی با نامها و برندهای مختلفی عرضه شده است.
ایده اصلی در تولید AAC، ایجاد ساختاری متخلخل و سبک و سپس عملآوری آن در اتوکلاو است. این فرایند باعث میشود محصول نهایی علاوه بر وزن پایین، ویژگیهای مکانیکی و پایداری مناسبی برای کاربردهای ساختمانی داشته باشد.
هبلکس در ایران نیز طی سالهای گذشته به یکی از گزینههای شناختهشده برای اجرای دیوارهای سبک تبدیل شده است و در پروژههای مختلف ساختمانی مورد استفاده قرار میگیرد.
برای آشنایی بیشتر با حوزه مصالح و محصولات ساختمانی میتوانید به بخش صنعت ساختمان در بسپار مراجعه کنید.
تعریف بلوک هبلکس
هبلکس نوعی بتن سبک متخلخل اتوکلاو شده است. وجود حفرههای ریز هوا در ساختار آن باعث کاهش چگالی و وزن بلوک میشود. به همین دلیل هبلکس در بسیاری از پروژهها به عنوان جایگزینی سبکتر برای آجر، سفال و برخی بلوکهای سنتی مورد استفاده قرار میگیرد.
یکی از مهمترین ویژگیهای AAC، غیرقابل اشتعال بودن مواد معدنی تشکیلدهنده و عملکرد مناسب در برابر آتش است. البته میزان مقاومت حریق یک دیوار هبلکس به ضخامت دیوار، مشخصات محصول، نوع پوشش و جزئیات اجرایی بستگی دارد و نباید صرفاً بر اساس نام هبلکس درباره مقاومت حریق یک دیوار قضاوت کرد.

روش تولید بلوک هبلکس چگونه است؟
تولید هبلکس شامل آمادهسازی مواد اولیه، اختلاط، قالبگیری، ایجاد تخلخل، برش دقیق و در نهایت عملآوری در اتوکلاو است. کنترل دقیق نسبت مواد اولیه و شرایط فرایند اهمیت زیادی دارد؛ زیرا چگالی، مقاومت فشاری، جمعشدگی و سایر ویژگیهای محصول به فرایند تولید وابسته هستند.
مرحله اول؛ آمادهسازی مواد اولیه
مواد اولیه مانند سیلیس، سیمان و آهک با نسبتهای مشخص آماده میشوند. ماده سیلیسی معمولاً پس از آسیاب و ترکیب با آب، به صورت دوغاب وارد فرایند میشود و سپس سایر مواد به آن اضافه میشوند.
در این مرحله، یکنواختی مخلوط و دقت در اندازهگیری مواد اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کوچکترین تغییر در فرمولاسیون میتواند بر ویژگیهای بلوک نهایی تأثیر بگذارد.

مرحله دوم؛ قالبگیری و ایجاد تخلخل
مخلوط آمادهشده وارد قالب میشود. در این مرحله، واکنشهای شیمیایی باعث ایجاد حبابهای ریز در مخلوط میشوند. افزایش حجم و ایجاد ساختار متخلخل، دلیل اصلی سبک شدن محصول نهایی است.
پس از رسیدن مخلوط به شرایط مناسب، محصول نیمهسخت برای برش آماده میشود. کیفیت و یکنواختی حفرههای ایجادشده در این مرحله بر ویژگیهای فیزیکی بلوک نهایی تأثیرگذار است.
مرحله سوم؛ برش بلوک هبلکس
یکی از مزیتهای فرایند تولید AAC، امکان برش دقیق بلوکها است. پس از رسیدن ماده به استحکام اولیه، قالبها یا کیک AAC به وسیله تجهیزات مخصوص برش داده میشوند تا بلوکها در اندازههای مشخص تولید شوند.
دقت ابعادی مناسب، یکی از دلایلی است که استفاده از چسبهای مخصوص با ضخامت کم در اجرای دیوار هبلکس امکانپذیر شده است.
مرحله نهایی؛ پخت در اتوکلاو
در مرحله نهایی، بلوکهای برشخورده داخل اتوکلاو قرار میگیرند و تحت دما و فشار بالا عملآوری میشوند. این فرایند که اصطلاحاً عملآوری اتوکلاوی نامیده میشود، نقش مهمی در رسیدن محصول به ویژگیهای نهایی آن دارد.
مقدار دقیق دما، فشار و زمان اتوکلاو به فرایند تولید و مشخصات کارخانه بستگی دارد؛ بنابراین اعداد اعلامشده برای یک خط تولید را نباید به عنوان مشخصات ثابت تمام محصولات هبلکس در نظر گرفت.

استاندارد بلوک هبلکس
برای خرید بلوک هبلکس، توجه به استاندارد و مشخصات فنی محصول اهمیت زیادی دارد. در ایران برای بتنهای سبک و بتن هوادار اتوکلاو شده، استانداردها و روشهای آزمون مختلفی وجود دارد که ویژگیهایی مانند مقاومت فشاری، جرم حجمی خشک، رطوبت و جمعشدگی ناشی از خشک شدن را بررسی میکنند.
از جمله استانداردهای مرتبط که در اطلاعات فنی محصولات هبلکس مورد اشاره قرار میگیرند عبارتاند از:
- استاندارد ملی ایران ۸۵۹۲: تعیین جمعشدگی ناشی از خشک شدن بتن هوادار اتوکلاو شده
- استاندارد ملی ایران ۸۵۹۶: تعیین مقاومت فشاری بتن سبک و بتن هوادار اتوکلاو شده
- استاندارد ملی ایران ۹۱۵۹: تعیین درصد رطوبت بتن سبک
- استاندارد ملی ایران ۸۵۹۴: تعیین جرم حجمی خشک بتن هوادار اتوکلاو شده
نکته مهم: هنگام خرید، بهتر است مشخصات فنی، چگالی، مقاومت فشاری و گواهیهای محصول از تولیدکننده دریافت شود و انتخاب بلوک صرفاً بر اساس نام تجاری انجام نشود.
ابعاد بلوک هبلکس چقدر است؟
بلوکهای هبلکس در ضخامتها و ابعاد مختلف تولید میشوند. برخی ابعاد رایج عبارتاند از:
- ۶۰ × ۲۵ × ۱۰ سانتیمتر
- ۶۰ × ۲۵ × ۱۵ سانتیمتر
- ۶۰ × ۲۵ × ۲۰ سانتیمتر
- ۶۰ × ۲۵ × ۲۵ سانتیمتر
- ۶۰ × ۲۵ × ۳۰ سانتیمتر
ابعاد واقعی و ضخامتهای قابل سفارش ممکن است با توجه به تولیدکننده متفاوت باشد. انتخاب ضخامت مناسب باید بر اساس نوع دیوار، الزامات عایقکاری، شرایط پروژه و نقشههای اجرایی انجام شود.
وزن و دانسیته هبلکس
یکی از مهمترین ویژگیهای هبلکس، چگالی پایین آن نسبت به بسیاری از مصالح سنتی است. چگالی خشک محصولات مختلف AAC میتواند متفاوت باشد و بسته به نوع محصول و کارخانه تولیدکننده، معمولاً در محدودههای مختلفی عرضه میشود.
بنابراین بهتر است به جای استفاده از یک عدد ثابت برای وزن هر مترمکعب، هنگام خرید به جرم حجمی خشک درجشده در مشخصات فنی همان محصول توجه شود.
چگونه با بلوک هبلکس دیوارچینی کنیم؟
اجرای صحیح دیوار هبلکس به اندازه انتخاب بلوک مناسب اهمیت دارد. استفاده از چسب یا ملات مناسب، اجرای صحیح رج اول، رعایت شاقولی و اتصال مناسب دیوار به سازه، از نکات مهم اجرای این نوع دیوار است.

۱. اجرای رج اول هبلکس
رج اول باید روی سطحی کاملاً تراز اجرا شود. در صورت وجود ناهمواری در کف، معمولاً از ملات ترازکننده مناسب استفاده میشود تا اولین ردیف کاملاً تراز و شاقول باشد.
اشتباه در اجرای رج اول میتواند در ردیفهای بعدی بیشتر شود؛ بنابراین تراز بودن اولین ردیف یکی از مهمترین مراحل دیوارچینی هبلکس است.
۲. رعایت اصول دیوارچینی
بلوکها باید با رعایت همپوشانی مناسب درزها، شاقولی بودن دیوار و جزئیات اتصال به دیوارهای متقاطع اجرا شوند. نباید درزهای عمودی دو ردیف متوالی دقیقاً روی یکدیگر قرار بگیرند.
۳. استفاده از چسب هبلکس
برای اجرای بلوک AAC معمولاً استفاده از چسب یا ملات مخصوص هبلکس توصیه میشود. این محصولات برای اجرای لایه نازک طراحی شدهاند و میتوانند مصرف ملات و پل حرارتی در محل بندها را کاهش دهند.
ضخامت اجرا باید مطابق دستورالعمل سازنده چسب و شرایط فنی محصول باشد. در بسیاری از محصولات، چسب با کاردک شانهای اجرا میشود.
۴. اتصال دیوار هبلکس به سازه
دیوارهای غیر باربر هبلکس باید مطابق جزئیات طراحی و الزامات اجرایی به سازه متصل شوند. برای این کار بسته به سیستم اجرایی پروژه از اتصالات مکانیکی، بستهای مخصوص یا جزئیات طراحیشده توسط مهندس استفاده میشود.
نکته مهم این است که دیوار هبلکس نباید صرفاً با تکیه بر وزن خود یا چسب بین بلوکها به سازه متصل تلقی شود؛ جزئیات اتصال دیوار به ستون، تیر و سقف باید مطابق نقشه و ضوابط پروژه اجرا شود.
۵. اجرای تأسیسات
برشپذیری مناسب هبلکس باعث میشود ایجاد شیار برای عبور لولههای برق و تأسیسات نسبتاً ساده باشد. برای ایجاد شیار، استفاده از ابزار مناسب مانند شیارزن توصیه میشود تا آسیب غیرضروری به دیوار وارد نشود.
۶. اندودکاری هبلکس
پس از اجرای دیوار، میتوان با توجه به سیستم نازککاری انتخابشده از پوششهای مناسب گچی، سیمانی یا سایر اندودهای سازگار استفاده کرد. آمادهسازی سطح و میزان رطوبت بلوک باید مطابق دستورالعمل سیستم اندود انجام شود.
۷. اجرای نما روی هبلکس
اجرای نما روی دیوار هبلکس امکانپذیر است؛ اما نوع نما و نحوه اتصال آن اهمیت زیادی دارد. برای نماهای سنگین، بهخصوص سنگ نما، نباید تنها به چسبندگی سطحی اتکا کرد و لازم است جزئیات مهار مکانیکی و سیستم نما مطابق طراحی پروژه اجرا شود.

مهمترین مزایای بلوک هبلکس چیست؟
هبلکس به دلیل ساختار متخلخل و وزن پایین، مزایای مختلفی برای پروژههای ساختمانی دارد. البته میزان هر مزیت به کیفیت محصول، چگالی بلوک، ضخامت دیوار و نحوه اجرا بستگی دارد.
۱. وزن کم
مهمترین مزیت هبلکس، وزن نسبتاً پایین آن است. کاهش وزن دیوارها میتواند به کاهش بار مرده ساختمان کمک کند و حمل و جابهجایی بلوکها را نیز آسانتر کند.
۲. سرعت بالای دیوارچینی
ابعاد بزرگتر بلوک نسبت به آجر و سفال و همچنین اجرای لایه نازک چسب باعث میشود تعداد قطعات مورد نیاز برای پوشش یک سطح کاهش یابد. در نتیجه، در شرایط مناسب پروژه، سرعت اجرای دیوار میتواند افزایش پیدا کند.
۳. عایق حرارتی مناسب
وجود حفرههای ریز هوا در ساختار AAC باعث کاهش انتقال حرارت میشود. به همین دلیل هبلکس میتواند در طراحی دیوارهای با عملکرد حرارتی مناسب مورد استفاده قرار گیرد.
با این حال، نباید انتظار داشت هر دیوار هبلکس بدون طراحی مناسب، به تنهایی تمام نیازهای عایقکاری ساختمان را تأمین کند. ضخامت بلوک، چگالی، پوشش دیوار و جزئیات اجرایی در عملکرد حرارتی نهایی مؤثر هستند.
۴. عملکرد مناسب در برابر آتش
هبلکس از مواد معدنی تشکیل شده و در برابر آتش عملکرد مناسبی دارد. میزان مقاومت حریق یک دیوار به مشخصات دقیق بلوک و ضخامت آن و همچنین سیستم کامل دیوار بستگی دارد.
۵. قابلیت برش و اجرای آسان تأسیسات
هبلکس را میتوان با ابزار مناسب برش داد و برای اجرای مسیر لولهها، قوطیهای برق و سایر تأسیسات در آن شیار ایجاد کرد. این ویژگی در مقایسه با برخی مصالح متراکمتر، اجرای تأسیسات را سادهتر میکند.
۶. کاهش مصرف ملات
به دلیل دقت ابعادی مناسب بلوک و امکان استفاده از چسب مخصوص با لایه نازک، مصرف ملات در سیستم دیوارچینی هبلکس میتواند نسبت به دیوارچینی سنتی کاهش پیدا کند. مقدار واقعی صرفهجویی به نوع بلوک، روش اجرا و مشخصات پروژه بستگی دارد.
۷. کاهش بار حمل و جابهجایی
وزن پایینتر بلوک باعث میشود جابهجایی آن در کارگاه نسبتاً آسان باشد و فشار کمتری برای حمل دستی مصالح به نیروی اجرایی وارد شود.
آیا هبلکس عایق صدا است؟
هبلکس به دلیل ساختار متخلخل خود میتواند در کاهش انتقال صدا مؤثر باشد؛ اما عایق صوتی بودن یک دیوار فقط به نوع بلوک وابسته نیست. ضخامت دیوار، اندودها، اتصالات، درزها و سایر لایههای دیوار نیز بر عملکرد صوتی اثر دارند.
بنابراین اگر هدف پروژه کاهش محسوس صدای بین دو واحد یا فضاهای مختلف است، بهتر است سیستم کامل دیوار از نظر عایق صوتی طراحی شود.
آیا هبلکس در برابر رطوبت مقاوم است؟
هبلکس مانند هر بتن متخلخل دیگری میتواند آب و رطوبت را جذب کند؛ بنابراین بهتر است آن را «ضدآب مطلق» ندانیم. عملکرد دیوار در برابر رطوبت به جزئیات طراحی، پوشش سطح، آببندی و شرایط محیطی وابسته است.
در مناطق مرطوب یا در محلهایی که دیوار در معرض بارندگی و آب مستقیم قرار دارد، استفاده از پوشش و جزئیات آببندی مناسب اهمیت ویژهای دارد.
معایب بلوک هبلکس چیست؟
با وجود مزایای متعدد، هبلکس برای همه کاربردها مناسب نیست. مهمترین محدودیتهای آن عبارتاند از:
- برای هر نوع دیوار باربر مناسب نیست و کاربرد آن باید مطابق طراحی سازه و مشخصات فنی محصول تعیین شود.
- به دلیل ساختار متخلخل، جذب آب آن موضوعی است که باید در طراحی و اجرای پوششها مورد توجه قرار گیرد.
- برای نصب برخی تجهیزات سنگین روی دیوار، ممکن است به رولبولت، اتصالات یا جزئیات نصب مخصوص نیاز باشد.
- اجرای صحیح اتصال دیوار به سازه و جزئیات نما اهمیت زیادی دارد.
- قیمت خرید اولیه بلوک و چسب باید در کنار هزینه حمل، اجرا، ملات و نازککاری مقایسه شود؛ ارزانتر بودن هر مترمربع بلوک الزاماً به معنی ارزانتر شدن کل دیوار نیست.
هبلکس بهتر است یا آجر و سفال؟
پاسخ این سؤال به نوع پروژه بستگی دارد. هبلکس معمولاً زمانی مزیت بیشتری نشان میدهد که کاهش وزن، سرعت اجرا، کاهش مصرف ملات و عملکرد حرارتی اهمیت داشته باشد.
در مقابل، انتخاب مصالح باید بر اساس قیمت تمامشده، دسترسی به محصول، نیروی اجرایی، الزامات فنی، ضخامت دیوار و نوع ساختمان انجام شود. بنابراین نمیتوان بدون بررسی شرایط پروژه گفت هبلکس همیشه بهترین گزینه است.
مقاومت فشاری هبلکس چقدر است؟
مقاومت فشاری بلوکهای AAC یک عدد ثابت نیست و به چگالی، فرمولاسیون و مشخصات تولیدکننده بستگی دارد. به همین دلیل اعداد مختلفی برای محصولات مختلف مشاهده میشود.
اگر مقاومت فشاری برای پروژه اهمیت دارد، باید مقدار آن را از برگه مشخصات فنی و نتایج آزمون محصول موردنظر دریافت کرد و سپس با نیاز پروژه تطبیق داد.
هبلکس برای چه ساختمانهایی مناسب است؟
هبلکس میتواند برای پروژههایی که کاهش وزن دیوار، سرعت اجرا و عملکرد حرارتی اهمیت دارد، گزینه مناسبی باشد. استفاده از آن در دیوارهای داخلی و خارجی غیر باربر ساختمانها رایج است.
با این حال، انتخاب نهایی باید بر اساس نقشههای معماری و سازه، ضوابط ساختمان، مشخصات فنی بلوک و شرایط اقلیمی پروژه انجام شود.
جمعبندی؛ آیا بلوک هبلکس انتخاب مناسبی است؟
بلوک هبلکس یا AAC یکی از مصالح سبک مورد استفاده در صنعت ساختمان است که مهمترین ویژگیهای آن شامل وزن کم، تخلخل بالا، قابلیت برش آسان، سرعت اجرای مناسب، کاهش مصرف ملات و عملکرد حرارتی و حریق مطلوب است.
در مقابل، هبلکس یک محصول همهکاره نیست و برای دستیابی به عملکرد مناسب باید جزئیات اجرای دیوار، اتصال به سازه، آببندی، اندودکاری و نصب تجهیزات به درستی طراحی و اجرا شود.
بنابراین اگر هدف شما اجرای یک دیوار سبک و سریع با عملکرد حرارتی مناسب است، هبلکس میتواند یکی از گزینههای قابل بررسی باشد؛ اما انتخاب نهایی باید بر اساس مشخصات فنی محصول و نیاز واقعی پروژه انجام شود.
سؤالات متداول درباره بلوک هبلکس
هبلکس چیست؟
هبلکس نوعی بتن سبک و متخلخل اتوکلاو شده یا AAC است که به دلیل وزن پایین و ویژگیهای حرارتی و اجرایی، بیشتر برای دیوارهای غیر باربر و تیغهبندی ساختمان استفاده میشود.
آیا هبلکس برای دیوار باربر مناسب است؟
هبلکس معمولاً در دیوارهای غیر باربر استفاده میشود. استفاده سازهای و باربر از هر محصول AAC فقط در صورت داشتن مشخصات فنی و طراحی سازهای مناسب امکانپذیر است.
آیا هبلکس عایق حرارتی است؟
بله، ساختار متخلخل AAC باعث کاهش انتقال حرارت میشود؛ اما عملکرد نهایی دیوار به ضخامت بلوک، چگالی، اندود و سایر جزئیات ساخت بستگی دارد.
آیا هبلکس ضد آب است؟
خیر. هبلکس را نباید کاملاً ضدآب دانست. این بلوک میتواند رطوبت جذب کند و در محیطهای مرطوب یا در معرض بارندگی، اجرای پوشش و آببندی مناسب ضروری است.
آیا هبلکس در برابر آتش مقاوم است؟
مواد معدنی تشکیلدهنده AAC عملکرد مناسبی در برابر آتش دارند، اما مقاومت حریق واقعی به ضخامت و مشخصات کامل سیستم دیوار بستگی دارد.
برای اجرای هبلکس از چه ملاتی استفاده میشود؟
برای اجرای بلوک هبلکس معمولاً از چسب یا ملات مخصوص AAC استفاده میشود. نوع محصول و ضخامت اجرای چسب باید مطابق دستورالعمل تولیدکننده باشد.
آیا هبلکس برای مناطق مرطوب مناسب است؟
امکان استفاده از هبلکس در مناطق مرطوب وجود دارد، اما باید برای کنترل نفوذ آب، پوشش سطحی و جزئیات آببندی به شکل مناسب طراحی و اجرا شوند.
لینکهای پیشنهادی:
شما هم به دنبال معرفی محصولات و خدمات خود هستید؟
اگر تولیدکننده، تأمینکننده یا فعال صنعت ساختمان هستید، بسپار، رسانه تخصصی صنعت ساختمان، میتواند به دیدهشدن بیشتر کسبوکار شما در میان مخاطبان تخصصی صنعت ساختمان و نتایج جستجوی گوگل کمک کند.


ارسال یک پاسخ