ترمووود چیست؟ راهنمای جامع چوب حرارتدیده (Thermowood)
ترمووود یا چوب حرارتدیده، نوعی چوب اصلاحشده است که با استفاده از فرآیند کنترلشده حرارتی، ویژگیهایی مانند پایداری ابعادی، مقاومت در برابر رطوبت و دوام آن بهبود پیدا میکند. در این فرآیند، چوب در دمای بالا و در شرایط کنترلشده بخار و اکسیژن حرارت داده میشود تا بخشی از ساختار شیمیایی آن تغییر کند.
این فرآیند باعث میشود چوب در مقایسه با چوب معمولی، رطوبت کمتری جذب کند و در برابر تغییرات دما و رطوبت پایدارتر باشد. به همین دلیل، ترمووود در سالهای اخیر به یکی از مصالح محبوب برای نمای ساختمان، کفپوش فضای باز، تراس، روفگاردن، استخر، دیوارپوش و طراحی داخلی تبدیل شده است.
در این مقاله با ترمووود چیست، نحوه تولید، مزایا و معایب، کاربردها، انواع چوب ترمو، روش نگهداری و تفاوت ترمووود با چوبپلاست آشنا میشویم.
ترمووود چگونه تولید میشود؟ مراحل فرآیند حرارتی
تولید ترمووود در کورههای مخصوص و تحت شرایط کاملاً کنترلشده انجام میشود. در این فرآیند، دما، میزان بخار، زمان حرارتدهی و رطوبت چوب به دقت کنترل میشوند. هدف اصلی، کاهش رطوبت و تغییر بخشی از ساختار چوب برای افزایش پایداری و دوام آن است.
جزئیات فرآیند ممکن است با توجه به گونه چوب و روش تولید متفاوت باشد، اما به طور کلی میتوان آن را در سه مرحله اصلی خلاصه کرد:
- خشک کردن چوب: در مرحله نخست، رطوبت موجود در چوب به تدریج کاهش پیدا میکند. دما به صورت کنترلشده افزایش مییابد تا چوب برای مرحله اصلی حرارتدهی آماده شود.
- حرارتدهی و اصلاح حرارتی: دمای چوب در محدوده بالا قرار میگیرد و برای مدت مشخصی در این شرایط باقی میماند. در این مرحله، بخشی از ترکیبات موجود در ساختار چوب تغییر میکنند و ویژگیهایی مانند پایداری ابعادی و مقاومت در برابر رطوبت بهبود مییابد.
- خنککاری و تنظیم رطوبت: پس از پایان عملیات حرارتی، دما کاهش پیدا میکند و رطوبت چوب برای رسیدن به شرایط مناسب استفاده مجدداً تنظیم میشود.
نکته مهم این است که درجه حرارت و مدت زمان فرآیند حرارتی بر رنگ، دوام و برخی ویژگیهای فیزیکی محصول نهایی تأثیر مستقیم دارد. به همین دلیل، ترمووودهای تولیدشده با فرآیندهای متفاوت ممکن است از نظر رنگ و عملکرد تفاوتهایی داشته باشند.
خصوصیات و مزایای ترمووود
اصلاح حرارتی باعث تغییر ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی چوب میشود. به همین دلیل، ترمووود در بسیاری از کاربردها عملکرد متفاوتی نسبت به چوب معمولی دارد.
- پایداری ابعادی بالا: ترمووود در برابر تغییرات رطوبت واکنش کمتری نسبت به بسیاری از چوبهای اصلاحنشده نشان میدهد. این ویژگی احتمال تاببرداشتن، تغییر ابعاد و تغییر شکل ناشی از رطوبت را کاهش میدهد.
- مقاومت بیشتر در برابر رطوبت: فرآیند حرارتی ظرفیت جذب رطوبت چوب را کاهش میدهد و به همین دلیل ترمووود برای بسیاری از فضاهای خارجی و محیطهای مرطوب گزینه مناسبی محسوب میشود.
- مقاومت در برابر پوسیدگی: تغییر ساختار چوب در فرآیند حرارتی میتواند مقاومت آن را در برابر عوامل زیستی مانند قارچ و پوسیدگی افزایش دهد؛ البته عملکرد نهایی به نوع چوب، کیفیت فرآیند و شرایط استفاده بستگی دارد.
- دوام مناسب در فضای خارجی: در صورت انتخاب گونه مناسب، اجرای صحیح و استفاده از پوشش محافظ متناسب با شرایط محیطی، ترمووود میتواند برای سالهای طولانی در نمای ساختمان و محوطههای خارجی مورد استفاده قرار گیرد.
- کاهش انتقال حرارت: اصلاح حرارتی میتواند رسانایی حرارتی چوب را کاهش دهد و برخی ویژگیهای عایق حرارتی آن را نسبت به چوب معمولی بهبود ببخشد.
- ظاهر طبیعی و جذاب: ترمووود معمولاً رنگی گرم و طیفی از قهوهای روشن تا قهوهای تیره دارد. این ویژگی باعث شده است که در معماری مدرن و طراحی داخلی کاربرد گستردهای پیدا کند.
- پایداری بیشتر در برابر تغییرات محیطی: کاهش جذب رطوبت و تغییرات ابعادی، استفاده از ترمووود را در بسیاری از پروژههای فضای باز امکانپذیر کرده است.
معایب ترمووود؛ نکات مهم قبل از خرید
ترمووود با وجود مزایای متعدد، برای همه پروژهها بهترین گزینه نیست. پیش از خرید بهتر است محدودیتهای آن نیز بررسی شود:
- قیمت بالاتر نسبت به چوب معمولی: فرآیند اصلاح حرارتی و کیفیت بالاتر محصول باعث میشود قیمت ترمووود در بسیاری از موارد از چوبهای معمولی بیشتر باشد.
- کاهش نسبی برخی ویژگیهای مکانیکی: حرارتدهی شدید میتواند بخشی از مقاومت خمشی و چقرمگی چوب را کاهش دهد. بنابراین انتخاب نوع مناسب ترمووود برای کفپوش یا سازههای تحت بار اهمیت زیادی دارد.
- تغییر رنگ در برابر نور خورشید: ترمووود در اثر تابش مداوم اشعه UV به مرور از رنگ قهوهای اولیه به طیف خاکستری و نقرهای تغییر رنگ میدهد. این تغییر رنگ طبیعی است و به معنای خراب شدن چوب نیست.
- نیاز به مراقبت برای حفظ رنگ اولیه: اگر هدف حفظ رنگ قهوهای ترمووود باشد، باید از روغنها و پوششهای مخصوص فضای خارجی با قابلیت محافظت در برابر UV استفاده شود.
- انعطافپذیری کمتر: فرآیند حرارتی میتواند انعطافپذیری چوب را کاهش دهد؛ بنابراین برای پروژههایی که به خمکاری قابل توجه نیاز دارند، باید نوع چوب و روش اجرا با دقت بیشتری انتخاب شود.
کاربردهای ترمووود در ساختمان و معماری
ترمووود به دلیل ظاهر طبیعی، پایداری ابعادی و مقاومت مناسب در برابر شرایط محیطی، در پروژههای متنوع معماری داخلی و خارجی مورد استفاده قرار میگیرد.
کاربرد ترمووود در فضای خارجی ساختمان
مقاومت مناسب در برابر رطوبت و تغییرات محیطی باعث شده است ترمووود در بسیاری از پروژههای فضای باز مورد توجه قرار گیرد.
- نمای خارجی ساختمان (Facade Cladding)
- کفپوش فضای باز (Decking) در تراس، روفگاردن و اطراف استخر
- لوور، شیدر و تیغههای آفتابگیر (Sun Shading)
- سایبان و پرگولا (Pergola)
- نرده و جانپناه
- مبلمان و المانهای چوبی فضای باز
کاربرد ترمووود در فضای داخلی ساختمان
ظاهر طبیعی و رنگ گرم ترمووود باعث شده است که این چوب در طراحی داخلی نیز مورد استفاده قرار گیرد. از این متریال میتوان برای ایجاد بافت چوبی در دیوار، سقف و برخی المانهای دکوراتیو استفاده کرد.
- دیوارپوش و روکش داخلی (Wall Cladding)
- سقف کاذب و پوششهای دکوراتیو
- سونا و برخی فضاهای مرطوب
- کفپوش داخلی (Parquet) متناسب با نوع و درجه سختی چوب
- ساخت مبلمان و المانهای دکوراتیو
ظاهر و رنگبندی ترمووود
یکی از ویژگیهای قابل توجه ترمووود، رنگ گرم و طبیعی آن است. رنگ نهایی چوب به عواملی مانند گونه چوب، دمای فرآیند حرارتی و مدت زمان حرارتدهی بستگی دارد.
به طور کلی، هرچه شدت فرآیند حرارتی بیشتر باشد، رنگ چوب نیز تیرهتر خواهد شد. به همین دلیل، ترمووود میتواند در طیفی از قهوهای روشن و عسلی تا قهوهای تیره و شکلاتی تولید شود.
در صورت استفاده در فضای خارجی و قرار گرفتن در معرض نور خورشید، سطح چوب به مرور زمان تغییر رنگ میدهد و به سمت خاکستری یا نقرهای حرکت میکند. این فرآیند که به عنوان پتینه طبیعی چوب شناخته میشود، در صورت یکنواخت بودن سطح میتواند ظاهر جذابی ایجاد کند.
نکات نگهداری و مراقبت از ترمووود
یکی از مزایای ترمووود، کاهش نیاز به مراقبت در مقایسه با برخی چوبهای معمولی است. با این حال، نحوه نگهداری به محل استفاده و هدف شما بستگی دارد.
- اگر میخواهید رنگ قهوهای اولیه ترمووود حفظ شود، باید از پوششها و روغنهای مخصوص چوب فضای خارجی با محافظ UV استفاده کنید.
- ترمووود بدون پوشش محافظ نیز میتواند در فضای خارجی استفاده شود، اما به مرور زمان در اثر تابش خورشید به رنگ خاکستری نقرهای تغییر میکند.
- برای تمیز کردن سطح چوب، استفاده از آب، شوینده ملایم و برس نرم میتواند برای بسیاری از سطوح کافی باشد.
- در کفپوشهای فضای باز، بهتر است تجمع آب و آلودگی روی سطح و محل اتصال قطعات به صورت دورهای بررسی شود.
- در صورت مشاهده ترک، تغییر شکل یا آسیب سطحی، بهتر است وضعیت چوب و سیستم نصب بررسی و در صورت نیاز تعمیر شود.
انواع ترمووود از نظر گونه چوب
یکی از روشهای دستهبندی ترمووود، توجه به گونه چوب مورد استفاده در فرآیند اصلاح حرارتی است. به طور کلی، چوبهای مورد استفاده را میتوان در دو گروه نرمچوب و سختچوب قرار داد.
ترمووود نرمچوب (Softwood)
نرمچوبها معمولاً از درختان سوزنیبرگ مانند کاج و برخی گونههای صنوبر تهیه میشوند. کاج به دلیل وزن مناسب، ظاهر طبیعی و قابلیت استفاده در پروژههای متنوع، یکی از رایجترین گزینهها برای تولید ترمووود است.
ترمووودهای نرمچوب معمولاً در نما، دیوارپوش، سقف، لوور، پرگولا و برخی کاربردهای فضای باز استفاده میشوند. انتخاب نهایی باید بر اساس گرید چوب، کیفیت فرآیند حرارتی و نوع پروژه انجام شود.
ترمووود سختچوب (Hardwood)
سختچوبها از گونههای پهنبرگ مانند زبان گنجشک (Ash)، بلوط، راش و برخی گونههای دیگر تهیه میشوند. این چوبها معمولاً چگالی و سختی بیشتری نسبت به نرمچوبها دارند و برای کاربردهایی که مقاومت مکانیکی بیشتری مورد نیاز است، گزینه مناسبی هستند.
سختچوب ترموشده به ویژه در تولید کفپوش یا دکینگ مورد توجه قرار میگیرد؛ زیرا سطح کف در مقایسه با بسیاری از کاربردهای عمودی، در معرض سایش و فشار بیشتری قرار دارد.
رایجترین انواع ترمووود در بازار ایران
- ترمووود کاج: گزینهای پرکاربرد برای نما، دیوارپوش، سقف، لوور و برخی سازههای دکوراتیو.
- ترمووود زبان گنجشک: به دلیل سختی و مقاومت بالاتر، گزینهای مناسب برای بسیاری از کاربردهای افقی مانند کفپوش و دکینگ است. قیمت آن معمولاً از ترمووود کاج بیشتر است.
ترمووود بخریم یا چوبپلاست؟
مقایسه ترمووود و چوبپلاست (WPC) یکی از موضوعات مهم هنگام انتخاب متریال برای نمای ساختمان، تراس، محوطه و کفپوش فضای باز است. هیچکدام از این دو محصول در تمام پروژهها برتری مطلق ندارند و انتخاب مناسب به شرایط پروژه و اولویتهای خریدار بستگی دارد.
| ویژگی | ترمووود | چوبپلاست (WPC) |
|---|---|---|
| ماهیت | چوب طبیعی اصلاحشده با حرارت | ترکیبی از مواد چوبی و پلیمر |
| ظاهر | بافت و حس طبیعی چوب | ظاهر چوبی با ماهیت کامپوزیتی |
| پایداری در برابر رطوبت | بالا، در صورت انتخاب و اجرای صحیح | بالا و مناسب برای بسیاری از فضاهای خارجی |
| نگهداری | کم؛ برای حفظ رنگ نیاز به پوشش محافظ دارد | معمولاً نیاز به نگهداری کمتری برای حفظ ظاهر دارد |
| تغییر رنگ در برابر UV | به مرور خاکستری یا نقرهای میشود | بسته به کیفیت محصول و افزودنیهای ضد UV، میزان تغییر رنگ متفاوت است |
| حس طبیعی | بسیار بالا | کمتر از چوب طبیعی |
| قیمت | معمولاً بالاتر از بسیاری از محصولات چوبپلاست | بسته به کیفیت و برند، میتواند اقتصادیتر باشد |
نتیجهگیری: اگر ظاهر، بافت و حس طبیعی چوب برای شما اهمیت زیادی دارد، ترمووود میتواند گزینه مناسبی باشد. اگر اولویت اصلی شما کاهش نیاز به نگهداری و استفاده از یک متریال کامپوزیتی برای فضای خارجی است، چوبپلاست نیز میتواند انتخاب مناسبی باشد.
ترمووود برای نمای ساختمان مناسب است؟
بله، ترمووود یکی از متریالهایی است که در طراحی نمای ساختمان مورد استفاده قرار میگیرد. وزن نسبتاً مناسب، ظاهر طبیعی، تنوع رنگ و قابلیت ترکیب با مصالحی مانند سنگ، آجر، شیشه و فلز باعث شده است که چوب ترمو در معماری مدرن کاربرد زیادی داشته باشد.
با این حال، کیفیت چوب، گرید محصول، روش زیرسازی، نحوه اتصال، فاصله از سطح نما و انتخاب پوشش محافظ از عوامل مهم در دوام نمای ترمووود هستند. بنابراین اجرای نما باید متناسب با مشخصات فنی محصول و شرایط اقلیمی محل پروژه انجام شود.
کلام آخر
ترمووود ترکیبی از چوب طبیعی و فناوری اصلاح حرارتی است که با هدف افزایش پایداری و دوام چوب تولید میشود. مقاومت مناسب در برابر رطوبت، پایداری ابعادی، ظاهر طبیعی و قابلیت استفاده در فضای داخلی و خارجی، این متریال را به گزینهای محبوب در معماری و طراحی ساختمان تبدیل کرده است.
با این حال، انتخاب ترمووود مناسب باید بر اساس نوع چوب، کیفیت فرآیند حرارتی، محل استفاده، شرایط آبوهوایی، نوع نصب و میزان نگهداری مورد انتظار انجام شود. در پروژههای خارجی نیز انتخاب پوشش مناسب و اجرای اصولی زیرسازی میتواند تأثیر زیادی بر طول عمر و ظاهر چوب داشته باشد.
پایان مطلب
لینک مطالب مرتبط و مفید
- چوب پلاست چیست؟ کاربرد آن در ساختمان – مطالعه مقاله مرتبط برای مقایسه بهتر
- پتینه کاری و انواع روش های اجرای آن چیست؟
- تاثیر ورقه های SPL در زیبایی طراحی دکوراسیون داخلی
شما هم به دنبال معرفی محصولات و خدمات خود هستید؟
اگر تولیدکننده، تأمینکننده یا فعال صنعت ساختمان هستید، بسپار، رسانه تخصصی صنعت ساختمان، میتواند به دیدهشدن بیشتر کسبوکار شما در میان مخاطبان تخصصی صنعت ساختمان و نتایج جستجوی گوگل کمک کند.
ارسال یک پاسخ